हामीलाई अधिकार होइन, समानता र इज्जत चाहिएको छ

आजको समाजमा अधिकारको धेरै चर्चा हुन्छ। अधिकारको नाममा अनेक आन्दोलनहरू हुन्छन्, नीति नियमहरू बनाइन्छन्, तर प्रश्न उठ्छ—के ती अधिकारले हामीलाई समानता र इज्जत दिलाएको छ?

हामी भन्छौं—हामीलाई अधिकार होइन, समानता चाहिएको छ। किनभने अधिकार त कागजमा लेखिएको शब्द मात्र हो, यदि त्यो व्यवहारमा लागू नभएसम्म। हामी विद्यालयमा भर्ना त पाउँछौं, तर शिक्षामा समान पहुँच पाउँदैनौं। अस्पतालमा सेवा लिने अधिकार त छ, तर व्यवहारमा विभेद हुन्छ। हामीलाई रोजगारीको अवसर त दिइन्छ, तर समान तलब र सम्मान कहाँ पाइन्छ?

हामीलाई इज्जत चाहिएको छ। समाजले हाम्रो अस्तित्वलाई स्वीकारोस्, हाम्रो आवाजलाई सुन्न सिकोस्। इज्जत त्यो हो जुन आँखामा देखिन्छ, व्यवहारमा महसुस हुन्छ। अधिकारले कानुनी सुरक्षा दिन सक्छ, तर इज्जतले आत्मसम्मान दिन्छ। हामी अरूसँग उभिन सक्ने आत्मबल चाहन्छौं, झुक्नु पर्ने अवस्था होइन।

समानता भनेको सबैलाई एउटै आँखाले हेर्नु हो—धनी, गरिब, महिला, पुरुष, जात, धर्म, क्षेत्रका आधारमा भिन्नता नगरी। जबसम्म समाजले सबैलाई बराबरीको दृष्टिले हेर्दैन, तबसम्म अधिकारका खोक्रा नाराले केही बदलिँदैन।

यसैले हामी भन्छौं—हामीलाई अधिकार होइन, समानता र इज्जत चाहिएको छ। हाम्रो आवाज सुन्ने, हाम्रो अस्तित्व स्वीकार्ने र हाम्रो योगदानको मूल्यांकन गर्ने समाज चाहिएको छ।

राष्ट्रिय प्रजातान्त्रिक उत्पीडित उत्थान संगठन केन्द्रिय संयोजक: अम्मर परियार आर्य